Wat diëtetiek kan betekenen voor oudere, kwetsbare mensen

Bij de ziekte van Parkinson kan eten ingewikkeld worden. Afvallen, minder energie, problemen met slikken of de stoelgang: het zijn klachten die elkaar kunnen versterken. In deze situatie werd een diëtist van Proteion, aangesloten bij ParkinsonNet ingeschakeld. De partner, die ook mantelzorger is, vertelt hoe dat werd ervaren: “Alles draait nu vooral om de ziekte. Je bent er veel mee bezig.”

Lange tijd was onduidelijk wat er precies aan de hand was. In het begin werd gedacht aan dementie en werd er ondersteuning ingezet, maar dat hielp beperkt. De huisarts schakelde de bij ParkinsonNet aangesloten specialist ouderengeneeskunde van Proteion Expertise & Behandeling in. Pas na contact met deze specialist ouderengeneeskunde werd duidelijker wat er speelde. Op basis van het verhaal en de klachten werd gedacht aan parkinsonisme.

Afvallen en minder energie

De partner zag haar man in korte tijd veel afvallen. “Hij at wel, maar eten kostte hem veel energie. Hij sliep slecht en was overdag vaak moe.” Tijdens een gesprek met de specialist ouderengeneeskunde kwam het gewichtsverlies ter sprake. Die schakelde direct een diëtist in. “Dat gaf ons het gevoel dat er meteen werd meegedacht.”

Snel starten met ondersteuning

De diëtist wilde niet te lang wachten. “Het duurde ruim een week voordat ik bij de cliënt en zijn partner langs kon gaan,” vertelt ze. “Maar gezien het gewichtsverlies vond ik het belangrijk om eerder al iets in gang te zetten.” Er werd telefonisch contact opgenomen om te bespreken wat passend zou zijn. Meneer kon alvast starten met drinkvoeding. “Het doel was dat hij weer wat sterker zou worden en meer energie zou krijgen.”

Breder kijken dan alleen gewicht

Bij de eerste afspraak werd breder gekeken dan alleen naar gewicht. “Bij de ziekte van Parkinson en Parkinsonisme spelen meerdere en specifieke factoren mee,” legt de diëtist uit. “We kijken naar welke vorm van Parkinson de cliënt heeft, het ziektebeloop en de prognose. De diëtist kijkt naar het totale voedingspatroon en naar specifieke klachten van het maag-darmkanaal, zoals problemen bij de stoelgang, vertraagde maagontlediging en screent op ondervoeding. Ze let op onbedoeld gewichtsverlies of -toename, medicatie-inname en schommelingen in de effectiviteit van de medicatie.

Ook vragen we na of de cliënt voldoende drinkt, of er problemen zijn met kauwen en slikken, en wat iemand gewend is te eten en praktisch haalbaar is.” Bij meneer bleek onder andere dat de voedingsvezelinname zeer laag was, een aantal vitaminen en mineralen inname erg krap en de stoelgang verstoord. Ook het dorstgevoel speelde mee. “Dat zijn dingen waar je samen naar kijkt. Het advies stel je altijd op in overleg met de cliënt en zijn partner.”

Afstemmen met andere behandelaren

De diëtist werkt nauw samen met andere behandelaren. Binnen Proteion bestaat een behandelteam op het gebied van Parkinson. De logopedist is bij deze cliënt betrokken vanwege kauw- en slikproblemen, geeft advies en overlegt met de diëtist over de juiste consistentie van voeding en dranken. Met de arts wordt afgestemd over medicatie en de verdeling van voeding en eiwitten over de dag. “Sommige medicatie vraagt om goede timing. Daar houden we rekening mee in het dagschema.” Ook maatschappelijk werk denkt mee en de psycholoog. Elke twee weken is er een multidisciplinair overleg waarin voortgang en bijzonderheden worden besproken. De partner: “Dat werkt prettig. Iedereen weet wat er speelt en je hoeft niet steeds opnieuw je verhaal te doen.”

Wat het oplevert in het dagelijks leven

Langzaam werden de eerste effecten zichtbaar. Meneer kwam aan in gewicht, zijn stoelgang verbeterde en hij kreeg iets meer energie. “Hij ziet er weer beter uit,” zegt zijn partner. De inzet van verrijkte drinkvoeding speelt daarin een belangrijke rol, omdat het minder energie kost dan uitgebreid eten. Tegelijk blijft gewone voeding onderdeel van de aanpak. “We proberen altijd zoveel mogelijk met gewone voeding,” zegt de diëtist. “Aanvullende voeding is een hulpmiddel wanneer dat voor korte of langere tijd nodig is.”

Rust door mee te kijken

Voor de partner zit de waarde van de ondersteuning niet alleen in de voedingsadviezen, maar ook in het meedenken. “Je weet dat er mensen zijn die meekijken en die je kunt bellen als dat nodig is. Dat geeft rust.” Haar advies aan anderen is helder: “Schakel ondersteuning in. Je hoeft het niet alleen te doen, en er wordt meegedacht over dingen waar je zelf niet altijd aan denkt of waarvan je niet weet waar je ermee terechtkunt.”